Instrumenten

Er bestaan diverse instrumenten om (vermoedens van) gedragsproblemen bij kinderen en jongeren te onderzoeken. De instrumenten worden doorgaans door de ouders of de leerkracht ingevuld. Ze zijn onder te verdelen in instrumenten voor vroegsignalering, screening en diagnostiek.

Vroegsignalering

Vroegsignalering leidt tot de constatering dat er mogelijk sprake is van (het risico op) gedragsproblemen. Ook vindt er vroegsignalering plaats wanneer het vermoeden van problemen niet duidelijk is afgebakend tot een bepaald type probleem. Als er bij vroegsignalering blijkt dat er gedragsproblemen aanwezig zijn, dan is verdere screening noodzakelijk.

Deze instrumenten zijn geschikt voor vroegsignalering van gedragsproblemen:

• Amsterdamse Schaal voor Opstandigheid (ASO)
• Nijmeegse Ouderlijke Stress Index (NOSI)
• Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)

Screening

Screeningsinstrumenten worden in een later stadium gebruikt, om een kind specifiek op gedragsproblemen te onderzoeken. Screening leidt tot de constatering of er daadwerkelijk gedragsproblemen aanwezig zijn en in welke mate. Mocht na het afnemen van een screeningsinstrument blijken dat een jongere mogelijk een gedragsprobleem heeft, dan is vervolgonderzoek door een diagnoticus noodzakelijk.

Een voorbeeld van een screeningsinstrument is de 'Rechts Extremisme, Racisme en Xenofobie vragenlijst' (RERAX). Dit instrument onderzoekt in welke mate rechts-extremistisch, racistisch en xenofoob gedachtegoed aanwezig is bij jongeren.
Deze instrumenten zijn geschikt voor screening op gedragsproblemen:

• Child Behavior Checklist (CBCL)
• Classificatiesysteem Aard van de Problematiek - Jeugd (CAP-J)
• Conners' Rating Scale-Revised (CRS-R)
• Development and Well-Being Assessment (DAWBA)
• Hoe ik denk (HID)
• Junior Nederlandse Persoonlijkheidsvragenlijst (NPV-J)
• Klachtenlijst voor Adolescenten (KLAD)
• Lijst met Aandachtsvelden voor Gedrag van het Kind volgens de Opvoeder (LAGKO)
• Rechts Extremisme, Racisme en Xenofobie vragenlijst (RERAX)
• Schoolgedrag Beoordelingslijst (SCHOBL.NL)
• Sociaal Emotionele Vragenlijst (SEV)
• Teacher's Report Form (TRF)
• Vragenlijst over Ontwikkeling en Gedrag (VOG)
• Vragenlijst Sociale en Pedagogische Situatie (VSPS)
• Vragenlijst Sociale Vaardigheden van Jongeren (VSVJ)
• Vragenlijst voor Inventarisatie van Sociaal gedrag van Kinderen (VISK)
• Youth Self Report (YSR)

Diagnostiek

Met diagnostische instrumenten kunnen problemen worden vastgesteld. Ook gezinsdiagnostiek valt hieronder.
Deze instrumenten zijn geschikt voor de diagnostiek van gedragsproblemen:

• Nijmeegse Ouderlijke Stress Index (NOSI)
• Schoolgedrag Beoordelingslijst (SCHOBL.NL)
• Semigestructureerd Klinisch Interview voor Kinderen en Adolescenten (SCICA)
• Taxatielijst voor Ouderfunctioneren (TVO)

Risicotaxatie

Instrumenten voor risicotaxatie laten zien in hoeverre de kans bestaat dat een jongere opnieuw gedragsproblemen zal ontwikkelen.
Deze instrumenten zijn geschikt voor risicotaxatie:

• Youth Level of Service / Case Management Inventory (YLS/CMI)