Wat werkt bij kindermishandeling?

Voor effectieve bestrijding van kindermishandeling is het nodig dat er een integraal hulpaanbod is: zowel preventieve interventies die ouders helpen om op een positieve manier op te voeden, als een effectief hulpaanbod dat gezinnen helpt om kindermishandeling te stoppen en te voorkomen dat het zich herhaalt en dat kinderen helpt de gevolgen ervan te boven te komen. Er is nog veel onduidelijk over welke interventies effectief zijn in het voorkómen of stoppen van kindermishandeling, omdat het onderzoek beperkt is.

Preventie
Universele preventie is gericht op alle ouders en kinderen, terwijl selectieve preventie gericht is op risicogroepen waar kindermishandeling naar verwachting vaker voorkomt. Voorlichting en weerbaarheidstraining voor kinderen en voorlichting aan ouders over de ontwikkeling van kinderen en opvoeding kunnen zinvol zijn. Het is echter niet zinvol alle ouders standaard een oudercursus aan te bieden, maar alleen ouders die mogelijk beperkte opvoedingsvaardigheden hebben.

Vroegtijdige interventies
Bij gezinnen met veel risicofactoren voor kindermishandeling of beginnende problemen hebben oudertrainingsprogramma’s en huisbezoekprogramma’s effect. Deze programma’s vergroten de kennis en opvoedingsvaardigheden van ouders. Hierdoor krijgen ouders realistischer verwachtingen van hun kinderen en zijn zij beter in staat om kinderen op een adequate manier te benaderen. Het is onduidelijk of deze programma’s kindermishandeling daadwerkelijk weten te voorkomen. Zo is bijvoorbeeld niet bekend of deze gezinnen minder vaak bij een Advies- en Meldpunt Kindermishandeling gemeld worden vanwege signalen van kindermishandeling.

Hulpverlening
Bij constatering van kindermishandeling moet zo snel mogelijk worden ingegrepen. De interventies bestaan dan uit hulpverlening, strafrechtelijke of civielrechtelijke (jeugdbeschermings)maatregelen of combinaties daarvan.

Voor kinderen blijken vooral trauma focused cognitieve gedragstherapie en EMDR effectief. Deze behandelingen zijn echter nauwelijks beschikbaar. Het is niet duidelijk in hoeverre het algemeen beschikbare hulpaanbod van licht ambulante hulp tot intensieve klinische behandeling geschikt is voor slachtoffers van kindermishandeling.

In de hulpverlening aan ouders na fysieke mishandeling zijn training in positieve opvoedingsvaardigheden, woedebeheersing en stressmanagement de meest effectieve benaderingen. Ook intensieve pedagogische thuishulpprogramma’s kunnen opvoedingsvaardigheden verbeteren en problematisch gedrag van kinderen verminderen.

Kinderen als getuige van partnergeweld
Er is nog weinig onderzoek gedaan naar interventies voor kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun ouders, en voor hun ouders of gezinnen. Interventies gericht op moeders en kinderen lijken het succesvolst te zijn.

Meer informatie
Meer informatie over werkzame principes bij kindermishandeling vindt u in het document Wat werkt bij de aanpak van kindermishandeling?

Meer informatie over de aanpak van kindermishandeling is ook te vinden op de site van het Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie.

Zie ook

Dossier Kindermishandeling